Sermaye taahhüdünün ödenmesi muhasebe kaydı
Ortak tarafından taahhüt edilen sermayenin bankaya yatırılması. Aşağıdaki vaka, sayısal verileri ve kayıt cevaplarıyla birlikte çözülmüştür.
Vaka dosyası
Bu örneği bir fiş olarak değil, belge, hesap ve mali tablo bağlantısı olarak okuyun.
- Ortak, daha önce taahhüt ettiği sermayenin 200.000 TL'sini bankaya yatırıyor.
- Ödeme dekontu şirket banka hesabına ait.
- Ödenmemiş sermaye bakiyesi 300.000 TL'ye düşüyor.
Sorular ve açıklamalı cevaplar
- Taahhüt kaydı ile ödeme kaydı neden ayrıdır?
Cevap: Taahhüt ortakların şirkete karşı yükümlülüğünü, ödeme ise bu yükümlülüğün fiilen yerine getirilen kısmını gösterir.
- Ödeme sonrası ödenmemiş sermaye ne kadardır?
Cevap: 500.000 - 200.000 = 300.000 TL.
- Ödeme kaydında gelir oluşur mu?
Cevap: Hayır. Özkaynak içindeki taahhüt ve fiilî ödeme ilişkisi izlenir; gelir tablosu etkilenmez.
Çözümlü yevmiye kayıtları
Sermaye ödeme kaydı
Bankaya yatırılan tutar kadar ödenmemiş sermaye hesabı kapanır.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 200.000 TL | |
| 501 Ödenmemiş Sermaye (-) | 200.000 TL |
Hesap seçiminin gerekçesi
- 500 Sermaye şirket sermayesinin özkaynak tarafını gösterir.
- 501 Ödenmemiş Sermaye, taahhüt edilen ancak henüz şirkete ödenmeyen kısmı izler.
- 102 Bankalar yalnızca fiilî ödeme yapıldığında çalışır; taahhüt gününde bankada hareket yoksa kullanılmaz.
Kayıt kontrolü ve mali tablo etkisi
Gelir tablosu etkilenmez. Taahhüt kaydı özkaynak ve ödenmemiş sermaye arasında, ödeme kaydı ise banka ile ödenmemiş sermaye arasında hareket yaratır.
- Borç toplamı ile alacak toplamını tablo üzerinde eşitleyin.
- Belge toplamını, banka/kasa/cari ekstre ve yardımcı hesapla karşılaştırın.
- İşlemin gelir tablosu, bilanço ve varsa KDV/bordro beyanına etkisini ayrı yazın.
Varyasyon soruları ve cevapları
- Taahhüdün bir kısmı ayni sermaye ise?
Cevap: Ayni sermayenin değerleme, teslim ve tescil belgeleri incelenir; banka ödeme kaydı yerine ilgili varlık hesabı ve şirket kararı esas alınır.
- Ortak parayı şirket yerine kişisel hesaba yatırırsa?
Cevap: Şirket banka hesabına fiilî giriş bulunmadığı için sermaye ödeme kaydı yapılmadan önce hukuki ve belgesel durum netleştirilir.
Bu örneği gerçek dosyaya uyarlarken
İstisna, tevkifat, yabancı para, vade farkı, dönem sonu değerleme veya şirket türüne bağlı özel durum varsa aşağıdaki tutarları doğrudan kopyalamayın. Önce işlemin belgesini ve hukuki niteliğini belirleyin; sonra ilgili hesap kartı ve güncel mevzuatla karşılaştırın.