Alacak senedi alınması muhasebe kaydı
Açık hesap alacağının senede bağlanması. Aşağıdaki vaka, sayısal verileri ve kayıt cevaplarıyla birlikte çözülmüştür.
Vaka dosyası
Bu örneği bir fiş olarak değil, belge, hesap ve mali tablo bağlantısı olarak okuyun.
- 120 Alıcılar hesabında 45.000 TL açık bakiye bulunuyor.
- Müşteri tahsilat yapıyor; işlem belgesi 45.000 TL.
- İşlem 121 Alacak Senetleri hesabına aktarım doğuruyor.
Sorular ve açıklamalı cevaplar
- İşlem işletmenin gelir veya giderini değiştirir mi?
Cevap: Hayır. Bu kayıt mevcut alacak veya borcun niteliğini ya da ödeme kanalını değiştirir; yeni gelir veya gider yaratmaz.
- Hangi hesap kapanır veya azalır?
Cevap: 120 Alıcılar hesabı 45.000 TL azalır; karşılığında 121 Alacak Senetleri hesabı aynı tutarda çalışır.
- Kayıt sonrası bakiye nasıl kontrol edilir?
Cevap: 120 Alıcılar hesabının ilgili cari veya satıcı ekstresinde 45.000 TL azalma, 121 Alacak Senetleri hesabının banka, çek veya senet bordrosunda 45.000 TL artış görülmelidir.
Çözümlü yevmiye kayıtları
120 Alıcılar → 121 Alacak Senetleri aktarımı
Tahsilat veya borç kapatma belgesindeki tutar, iki hesapta aynı miktarla ve ters yönlerde gösterilir.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 121 Alacak Senetleri | 45.000 TL | |
| 120 Alıcılar | 45.000 TL |
Hesap seçiminin gerekçesi
- 120 Alıcılar hesabının yönü, işletmenin alacaklı mı borçlu mu olduğuna göre belirlenir.
- 121 Alacak Senetleri hesabı belgenin niteliğini taşır: banka, çek veya senet aynı şey değildir.
- Banka ekstresi, çek bordrosu veya senet teslim belgesi kaydın dış kanıtıdır.
Kayıt kontrolü ve mali tablo etkisi
İşlemin gelir tablosuna etkisi yoktur. Bilançoda bir varlık veya borç hesabı 45.000 TL azalırken diğer varlık ya da borç hesabı aynı tutarda değişir.
- Borç toplamı ile alacak toplamını tablo üzerinde eşitleyin.
- Belge toplamını, banka/kasa/cari ekstre ve yardımcı hesapla karşılaştırın.
- İşlemin gelir tablosu, bilanço ve varsa KDV/bordro beyanına etkisini ayrı yazın.
Varyasyon soruları ve cevapları
- Tahsilat banka komisyonu kesilerek 44.550 TL geçerse ne olur?
Cevap: Alacak 45.000 TL kapanır; banka 44.550 TL borçlanır, 780 Finansman Giderleri veya uygun komisyon hesabı 450 TL borçlanır ve toplam 45.000 TL alacak karşılığı kurulur.
- Senet vadesinde ödenmezse kayıt nasıl izlenir?
Cevap: Senet hesabı ile protesto, şüpheli alacak veya yeniden cari hesap takibi gibi sonuçlar belgenin durumuna göre ayrıca değerlendirilir; otomatik olarak tahsil edilmiş kabul edilmez.
Bu örneği gerçek dosyaya uyarlarken
İstisna, tevkifat, yabancı para, vade farkı, dönem sonu değerleme veya şirket türüne bağlı özel durum varsa aşağıdaki tutarları doğrudan kopyalamayın. Önce işlemin belgesini ve hukuki niteliğini belirleyin; sonra ilgili hesap kartı ve güncel mevzuatla karşılaştırın.