360 Ödenecek Vergi ve Fonlar
İşletmenin sorumlu sıfatıyla veya mükellef sıfatıyla ödemesi gereken vergilerin izlendiği hesaptır. Ücretlerden kesilen gelir vergisi ve damga vergisi, ödenecek KDV, stopajlar bu hesapta toplanır. Tahakkuk ettiğinde alacaklandırılır, vergi dairesine ödendiğinde borçlandırılır.
Bu hesap, tekdüzen hesap planının 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar sınıfında ve 36 Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler grubunda bulunur. Kaydın doğru yapılabilmesi için işlemin ekonomik özü, ilgili belge, tahakkuk tarihi ve seçilen karşı hesap birlikte değerlendirilmelidir.
| Hesap kodu | 360 |
| Sınıf | 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar |
| Grup | 36 Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler |
| Niteliği | Pasif (Kaynak) |
| Borçlandırıldığında | azalır |
| Alacaklandırıldığında | artar |
| Normal bakiyesi | Alacak bakiyesi verir. |
Bilançonun pasif tarafında yer alır.
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabı nasıl kullanılır?
- Ay sonu KDV tahakkuku: 391 borçlu / 191 ve 360 alacaklı
- Bordroda gelir vergisi kesintisi: 770 borçlu / 360 alacaklı
Karşı hesap, işlemin ödeme şekline ve niteliğine göre değişir. Nakit işlemlerde 100 Kasa, banka hareketlerinde 102 Bankalar, vadeli ticari işlemlerde 120 Alıcılar veya 320 Satıcılar sık görülür; ancak kayıt yalnızca belge ve olayın gerçek içeriğine göre kurulmalıdır.
Örnek senaryolar
Senaryo 1: hesabın artması
İşletme, Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabını etkileyen 25.000 TL tutarlı bir işlem yapıyor. Önce faturayı veya sözleşmeyi inceleyin; işlemin ekonomik özü bu hesabın kapsamındaysa hesap azalır. Karşı hesap, ödeme nakit mi, banka yoluyla mı, yoksa vadeli mi yapıldı sorusuna göre seçilir. Açıklama satırına işlem tarihi, belge numarası ve yardımcı hesap bilgisi yazılır.
Senaryo 2: hesabın azalması veya kapanması
Aynı hesabın 8.000 TL'lik kısmı tahsil ediliyor, ödeniyor, devrediliyor veya dönem sonunda aktarılıyor olsun. Bu kez 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının artar yönü incelenir. Kapanış kaydı yapılacaksa karşı hesabın gerçekten ilgili dönem sonucuna ya da yeni sınıflandırmaya ait olduğunu kontrol edin.
| Aşama | Kontrol | Beklenen sonuç |
|---|---|---|
| 1. Belge | Tarih, tutar ve işlem türü | Belge ile kayıt tutarı uyumlu |
| 2. Hesap | 360 hesabının niteliği | Pasif (Kaynak); Alacak bakiyesi verir. |
| 3. Karşı hesap | Ödeme, borçlanma veya aktarım biçimi | Borç ve alacak toplamı eşit |
| 4. Dönem sonu | Yardımcı defter ve ana hesap | Bakiye gerekçelendirilebilir |
Uygulama dosyası: bu hesabı incelerken
Bu hesap için yalnızca borç ve alacak yönünü bilmek yeterli değildir. Hesap kartını incelerken aşağıdaki örnekleri belgeyle eşleştirin:
- Ay sonu KDV tahakkuku: 391 borçlu / 191 ve 360 alacaklı
- Bordroda gelir vergisi kesintisi: 770 borçlu / 360 alacaklı
Karar soruları
- Bu işlem gerçekten Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının kapsamına giriyor mu?
- Hesabın azalır veya artar yönünde çalışmasının ekonomik gerekçesi nedir?
- Belge, yardımcı hesap ve ana hesap bakiyesi birbirini doğruluyor mu?
- Dönem sonunda değerleme, karşılık, reeskont veya aktarım gerekiyor mu?
İz sürme ve mutabakat
Önce belgeyi, sonra yardımcı hesap hareketini, ardından ana hesap bakiyesini okuyun. Son adımda bu bakiyenin bilanço veya gelir tablosunda hangi satıra gittiğini açıklayın. Böylece hesap kodu ezberlenmiş bir numara olmaktan çıkar, işlemin izlenebilir bir parçası haline gelir.
Bu hesapta sık yapılan hatalar
- Hesap adı benziyor diye aynı işlemi kardeş hesaba taşımak; ekonomik öz ve hesap planı açıklaması birlikte okunmalıdır.
- 25.000 TL'lik örnek tutarı gerçek parametre sanmak; tutar yalnızca kayıt yönünü göstermek içindir.
- Belge, yardımcı hesap, mizan ve banka/kasa hareketini birbirinden kopuk kontrol etmek.
Kontrol noktaları
- Hesap kodu ile işlemin niteliğinin ve ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler kapsamının uyumunu kontrol edin.
- Borç ve alacak toplamlarının eşit olduğunu, karşı hesabın doğru seçildiğini doğrulayın.
- Alacak bakiyesi verir. Ters bakiye varsa kayıt tarihi, mahsup ve sınıflandırma hatalarını inceleyin.
- Dönem sonunda belge, yardımcı defter ve ana hesap bakiyesini mutabık hale getirin.