132 İştiraklerden Alacaklar

132 İştiraklerden Alacaklar hesabı, 13 Diğer Alacaklar grubu içinde yer alır. aktif (varlık) niteliğindeki bu hesapta ilgili işlemler belgeye ve dönemsellik ilkesine göre izlenir. Borç bakiyesi verir. Bilançonun aktif tarafında yer alır.

Bu hesap, tekdüzen hesap planının 1 Dönen Varlıklar sınıfında ve 13 Diğer Alacaklar grubunda bulunur. Kaydın doğru yapılabilmesi için işlemin ekonomik özü, ilgili belge, tahakkuk tarihi ve seçilen karşı hesap birlikte değerlendirilmelidir.

• İştiraklerden Alacaklar kapsamındaki varlık veya alacak doğduğunda 132 hesabı borçlandırılır; karşı hesap işlemin kaynağına göre kasa, banka, satıcı ya da gelir hesabı olabilir.
• Varlık azaldığında, devredildiğinde veya tahsil edildiğinde 132 hesabı alacaklandırılır; tahsilat varsa 100 Kasa ya da 102 Bankalar borçlandırılır.

Karşı hesap, işlemin ödeme şekline ve niteliğine göre değişir. Nakit işlemlerde 100 Kasa, banka hareketlerinde 102 Bankalar, vadeli ticari işlemlerde 120 Alıcılar veya 320 Satıcılar sık görülür; ancak kayıt yalnızca belge ve olayın gerçek içeriğine göre kurulmalıdır.

Senaryo 1: hesabın artması

İşletme, İştiraklerden Alacaklar hesabını etkileyen 25.000 TL tutarlı bir işlem yapıyor. Önce faturayı veya sözleşmeyi inceleyin; işlemin ekonomik özü bu hesabın kapsamındaysa hesap artar. Karşı hesap, ödeme nakit mi, banka yoluyla mı, yoksa vadeli mi yapıldı sorusuna göre seçilir. Açıklama satırına işlem tarihi, belge numarası ve yardımcı hesap bilgisi yazılır.

Senaryo 2: hesabın azalması veya kapanması

Aynı hesabın 8.000 TL'lik kısmı tahsil ediliyor, ödeniyor, devrediliyor veya dönem sonunda aktarılıyor olsun. Bu kez 132 İştiraklerden Alacaklar hesabının azalır yönü incelenir. Kapanış kaydı yapılacaksa karşı hesabın gerçekten ilgili dönem sonucuna ya da yeni sınıflandırmaya ait olduğunu kontrol edin.

Bu hesap için yalnızca borç ve alacak yönünü bilmek yeterli değildir. Hesap kartını incelerken aşağıdaki örnekleri belgeyle eşleştirin:

• İştiraklerden Alacaklar hesabını doğuran işlemi belge, tarih ve karşı hesap bilgisiyle açıklayın.
• Hesap bakiyesi Borç bakiyesi verir. olmalıdır; ters bakiye görülürse kayıt ve sınıflandırmayı yeniden inceleyin.

1. Bu işlem gerçekten İştiraklerden Alacaklar hesabının kapsamına giriyor mu?
2. Hesabın artar veya azalır yönünde çalışmasının ekonomik gerekçesi nedir?
3. Belge, yardımcı hesap ve ana hesap bakiyesi birbirini doğruluyor mu?
4. Dönem sonunda değerleme, karşılık, reeskont veya aktarım gerekiyor mu?

Önce belgeyi, sonra yardımcı hesap hareketini, ardından ana hesap bakiyesini okuyun. Son adımda bu bakiyenin bilanço veya gelir tablosunda hangi satıra gittiğini açıklayın. Böylece hesap kodu ezberlenmiş bir numara olmaktan çıkar, işlemin izlenebilir bir parçası haline gelir.

• Hesap adı benziyor diye aynı işlemi kardeş hesaba taşımak; ekonomik öz ve hesap planı açıklaması birlikte okunmalıdır.
• 25.000 TL'lik örnek tutarı gerçek parametre sanmak; tutar yalnızca kayıt yönünü göstermek içindir.
• Belge, yardımcı hesap, mizan ve banka/kasa hareketini birbirinden kopuk kontrol etmek.

• Hesap kodu ile işlemin niteliğinin ve diğer alacaklar kapsamının uyumunu kontrol edin.
• Borç ve alacak toplamlarının eşit olduğunu, karşı hesabın doğru seçildiğini doğrulayın.
• Borç bakiyesi verir. Ters bakiye varsa kayıt tarihi, mahsup ve sınıflandırma hatalarını inceleyin.
• Dönem sonunda belge, yardımcı defter ve ana hesap bakiyesini mutabık hale getirin.